สารบัญ
สารบัญวจีวิภาค
วจีวิภาค ๖ ส่วน
วจีวิภาค ๖ ส่วน คือ การจำแนกคำในภาษาบาลีออกเป็น ๖ ประเภท เพื่อช่วยให้เข้าใจโครงสร้างและความหมายของประโยค
ทั้ง ๖ ส่วนประกอบด้วย:
- นาม: คำที่ใช้เรียกคน สัตว์ สิ่งของ คุณลักษณะ (เช่น พระพุทธเจ้า, คน, ความสุข)
- อัพยยศัพท์: คำที่ไม่ผันรูป ใช้เป็นบุรพบท สันธาน หรือนิบาต (เช่น และ, หรือ, ดังนี้)
- อาขยาต: คำกริยาที่แสดงการกระทำหรือความเป็นอยู่ และผันรูปตามบุคคล กาล (เช่น ย่อมไป, ย่อมทำ)
- กิตก์: คำที่มาจากรากศัพท์กริยา แต่ทำหน้าที่เหมือนนามหรือคุณศัพท์ (เช่น ผู้ไปอยู่, อันบุคคลทำแล้ว)
- สมาส: การรวมคำนามตั้งแต่ 2 บทขึ้นไปเข้าด้วยกัน เพื่อให้กระชับขึ้น (เช่น สภาของธรรม เป็น ธัมมสภา)
- ตัทธิต: การสร้างคำนามหรือคุณศัพท์ใหม่ โดยการเติม ปัจจัย เข้าไปที่ท้ายคำเดิม เพื่อเปลี่ยนหรือขยายความหมาย (เช่น มนุษย์ เป็น ความเป็นมนุษย์)
การเรียนรู้ทั้ง ๖ ส่วนนี้สำคัญมากในการศึกษาภาษาบาลี เพื่อให้สามารถแปลความหมายได้อย่างถูกต้อง แต่งประโยคได้ และเข้าใจพระไตรปิฎกได้อย่างลึกซึ้ง
นาม
นามนาม, คุณนาม, สัพพนาม, ลิงค์, วจนะ, วิภัตติ, อายตนิบาต, การันต์, กติปยศัพท์, สังขยา
อัพยยศัพท์
ศัพท์อีกจำพวกหนึ่ง จะแจกด้วยวิภัตติทั้ง ๗ แปลงรูป ไปต่างๆ เหมือนนามทั้ง ๓ ไม่ได้ คงรูปอยู่เป็นอย่างเดียว
อาขยาต
ศัพท์กล่าวกิริยา คือ ความทำ, เป็นต้นว่า ยืน เดิน นั่ง นอน กิน ดื่ม ทำ พูด คิด
กิตก์
กิตก์นั้น เป็นชื่อของศัพท์ที่ท่านประกอบปัจจัยหมู่หนึ่ง ซึ่งเป็นเครื่องกำหนดหมายเนื้อความของนามศัพท์ และกิริยาศัพท์ที่ ต่าง ๆ กัน
สมาส
นามศัพท์ ตั้งแต่ ๒ ขึ้นไป ท่านย่อเข้าเป็นบทเดียวกัน ชื่อสมาส
ตัทธิต
ปัจจัยหมู่หนึ่งเป็นประโยชน์เกื้อกูลแก่เนื้อความย่อ สำหรับใช้แทนศัพท์ย่อคำพูดลงให้สั้น
Last updated on