การสัมพันธ์

นักเรียนได้ศึกษาวจีวิภาครู้จักส่วนแห่งคำพูดแล้วควรศึกษาให้รู้จักวิธีประกอบคำพูดเข้าเป็นพากย์เพื่อเป็นประโยชน์ในการพูดหรือแต่งหนังสือซึ่งแสดงความให้ผู้อื่นเข้าใจ เหมือนนายช่างผู้ฉลาดรู้จักปรุงทัพพสัมภาระให้เป็นเรือน เพื่อเป็นประโยชน์แก่ผู้จะอยู่ ฉะนั้น วิธีประกอบคำพูดเข้าเป็นพากย์นั้น เรียกว่าวากยสัมพันธ์ ฯ

ก่อนแต่เรียนสัมพันธ์ ควรรู้จักแบบสัมพันธ์ไว้ก่อน

• แบบสัมพันธ์ (ชื่อสัมพันธ์) - ต้องท่องจำ!
• วิธีสัมพันธ์ - บททั้งหลายในพากยางค์ก็ดี ในพากย์ก็ดี ย่อมมีความเนื่องถึงกันสิ้น. การเรียนให้รู้จักว่า บทไหนเนื่องกับบทไหน เรียกว่าเรียนสัมพันธ์.

การแสดงวิธีสัมพันธ์นั้นมีใจความสำคัญอยู่ก็เพียงให้รู้จักการเนื่องกันของบทเหล่านั้นอย่างเดียว จะรู้จักชื่อสังเขปหรือพิสดารไม่เป็นประมาณนัก แม้ในคัมภีร์โยชนาพระวินัยและพระอภิธรรมก็ใช้บอกชื่ออย่างสังเขป ในที่นี้จะดำเนินตามอย่างนั้นบ้าง.

อ้างอิง: การสัมพันธ์ ป.ธ.๓ pariyat.com